Anadolu Birliği Partisi Projesi: Kaymakamlık ve Valilik Sisteminin Kaldırılması
Bedri Yalçın’ın Yerinden Yönetim Modeli Üzerine Bir Değerlendirme
Türkiye’nin idari yapısı uzun yıllardır merkeziyetçi bir sistem üzerine kuruludur. İllerde valiler, ilçelerde ise kaymakamlar devletin temsilcisi olarak görev yapmaktadır. Ancak Anadolu Birliği Partisi (ABP) Genel Başkanı Bedri Yalçın tarafından ortaya konulan yeni proje, bu yapıyı köklü biçimde değiştirmeyi hedeflemektedir. Proje kapsamında kaymakamlık ve valilik sisteminin kaldırılması ve yetkilerin doğrudan yerel yönetimlere devredilmesi öngörülmektedir.
Bu makalede söz konusu projenin amacı, kapsamı ve olası etkileri ele alınacaktır.
⸻
Projenin Temel Amacı
Projenin temel hedefi, yerel yönetimleri güçlendirmek ve bürokrasiyi azaltmaktır. ABP’ye göre mevcut sistemde merkezden atanan yöneticiler aracılığıyla yürütülen kamu hizmetleri, zaman zaman yerel ihtiyaçlara hızlı ve etkili şekilde cevap verememektedir.
Yeni modelde:
• İl ve ilçe düzeyindeki idari yetkilerin önemli bir bölümü belediyelere devredilecektir.
• Yerel meclislerin karar alma süreçleri genişletilecektir.
• Merkezi idarenin taşra teşkilatı azaltılarak daha sade bir kamu yönetimi oluşturulacaktır.
⸻
Önerilen Yeni Yönetim Modeli
Projeye göre valilik ve kaymakamlık makamları kaldırılacak; bunun yerine:
1. Güçlendirilmiş Belediye Başkanlığı Sistemi
Belediye başkanları hem yerel hizmetlerden hem de bazı idari koordinasyon görevlerinden sorumlu olacaktır.
2. Yerel Denetim Kurulları
Kamu hizmetlerinin denetimi için seçilmiş üyelerden oluşan yerel denetim kurulları kurulacaktır.
3. Merkezi Koordinasyon Ofisleri
Devletin güvenlik, adalet ve maliye gibi temel fonksiyonları merkezi düzeyde devam edecek; ancak taşrada doğrudan seçilmiş organlarla koordinasyon sağlanacaktır.
⸻
Olası Avantajlar
• Demokratik Katılımın Artması: Halkın seçtiği temsilciler daha geniş yetkilere sahip olacak.
• Bürokrasinin Azalması: Atama usulü yöneticilerin yerine seçilmiş yöneticilerle daha hızlı karar alma mekanizması oluşturulacak.
• Yerel İhtiyaçlara Hızlı Çözüm: Bölgesel farklılıklara göre esnek politikalar geliştirilebilecek.
⸻
Olası Riskler ve Tartışmalar
Bu tür bir reformun hayata geçirilebilmesi için anayasal değişiklikler gerekeceği açıktır. Ayrıca:
• Üniter devlet yapısının korunması konusunda hassasiyet oluşabilir.
• Yerel yönetimlerde güç yoğunlaşması denge-denetim mekanizmalarını zorlayabilir.
• Mali kaynak paylaşımı konusunda yeni düzenlemeler gerekecektir.
Dolayısıyla proje, yalnızca siyasi değil aynı zamanda hukuki ve idari açıdan kapsamlı bir reform süreci gerektirmektedir.
⸻
Sonuç
Anadolu Birliği Partisi Genel Başkanı Bedri Yalçın’ın kaymakamlık ve valilik sistemini kaldırmaya yönelik projesi, Türkiye’nin idari yapısında radikal bir dönüşüm önermektedir. Yerinden yönetim ilkesini merkeze alan bu model, demokratik katılımı artırma iddiası taşırken, beraberinde ciddi anayasal ve kurumsal tartışmaları da gündeme getirmektedir.
